Törkiä däwlät ministrlığı oyıştırğan “Törki häm tuğandaş millätlär oçraşuı”na tatar oyışmaları da çaqırıldı. Cıyınnan soñ oçraşqan tatar oyışmaları wäkilläre ber federätsiä astında berläşergä häm mädäni çaralarnı bergä oyıştırırğa kileşte.
Törkiä däwlät ministrı Faruq Çätin citäkçelegendä oyıştırılğan cıyınğa çit illärdän törle siwil oyışma wäkilläre belän ildäge milli oyışmalar da çaqırılğan. Törkiä premerı Erdoğan da qatnaşqan cıyında Törkiädä räsmi terkälgän 3 tatar oyışmaları wäkilläre bar ide. Çarada "İdel-Ural törkiläre mädäniät häm yärdämläşü oyışması" citäkçese Gültän Urallı, anıñ yärdämçese Yaqup Aqçura, idarä äğzası Atilla Küntüz häm Taci Küntüz, "Qazan tatarları mädäniät häm yärdämläşü oyışması" citäkçese Waxit İrdän, idarä äğzası İxsan Yafay, "Qazan mädäniät" oyışması başlığı Ğabdulla Atasäwär häm idarä yärdämçese Cämaletdin Doğanay häm oyışma äğzası Cälal Ärgünay qatnaştı.
Gültän Urallı törle tatar oyışmalarınıñ cıyında bergä oçraşıp söyläşü forsatı tabuın, oyışma başlıqları alğa taba bergä eşlärgä digän qararğa kilüen äytte.
Cıyınnıñ eçtälege häm anda qaralğan çaralar Törkiädäge tatarlarnıñ milli üzañın üsterü häm mädäni çaralarnı däwam itterüe öçen bik möhim adım.
Törkiädä "demoqratik açışlar" iseme belän barğan azçılıqlar xoquqın nığıtu tırışlıqları monda zur rol' uynıy digän qaraş bar. Tatar oyışmaları soñğı üzgäreşlärdän faydalanıp milli-mädäni çaralarda däwlät yärdämnärennän faydalanırğa teli. Monıñ öçen Törkiädäge oyışmalar, federätsiägä berläşergä tieş.
Qırım tatarlarınıñ Törkiädä bu yünäleştäge üz federätsiäse bar. Xäzer Qazan tatarları da bu täcribäne qullanıp bergä federätsiä tözergä cıyına. "İskeşähär Qazan tatarları mädäniät häm yärdämläşü" oyışması citäkçese Waxit İrdän federätsiäneñ kiräklegenä basım yasap, Qırım tatarları belän oyışma mäsälälärendä tığız elemtädä buluların äytte.
Bu yünäleştä älegä İstanbul, İskeşähär häm Kütahiädağı oyışmalarnıñ sanın arttırıp, Samsun häm Yozğat şähärlärendäge tatarlarnı da cälep itü qarala ikän.
Federätsiä tözelgän oçraqta, Törkiädäge milli häm mädäni çaralar öçen däwlättän matdi yärdäm alu mömkin bulaçaq.
Bilgele bulğança, xäzergäçä Sabantuy häm başqa milli çaralarnı oyıştıruda tatar oyışmaları Bötendönya tatar kongressınnan yärdäm ala ide.
Läkin bu çaralarnı uzdıruğa kitkän aqçalarnı cirle tatarlar üzläre qaplarğa tırıştı. Läkin bu eş yıldan yıl qatlawlana bara. 2003 yılda berençe tapqır Ğosmaniä awılında Saban tuyın uzdırğan Waxit İrdän yaqlaw tabu öçen törle xalıqara oyışmalarğa möräcägät itüen äytte.
Qızğanıçqa qarşı bu yünäleştä bernindi oyışmadan cawap kilmägän. Xäzer isä soñğı qanunıy üzgäreşlär belän däwlät bu çaralarğa yärdäm kürsätä ala.
Oçraşuda quyılğan maqsatlar
- Törkiädäge 3 tatar oyışma idaräse milli-mädäni häm sotsiäl mäsälälärdä bergä xezmättäşlek itäçäk;
- 30 mayda İskeşähärdäge Ğosmaniä awılında Sabantuy uzdırılaçaq häm anı oyıştıruda oyışmalar bergä xezmättäşlek itäçäk;
- 6 iyündä İstanbulda urtaq Sabantuy oyıştırılaçaq, ul da oyışmalar qaramağında uzaçaq;
- May ayında Manisanıñ Gürsu awılında berençe tapqır mädäni çara başlaw öçen awıl başlığı belän söyläşü oyıştırılaçaq häm anı oyıştıruda oyışmalar urtaq yärdäm kürsätäçäk;
- İskeşähär, Kütahiä häm İstanbulda cır-biyü fol'klor ansamblen buldıru öçen mömkinçeleklär qaralaçaq, aña Gültän Urallı citäkçelek itäçäk;
- Tatarça öyränü däresläre oyıştırılaçaq;
- Törkiädäge tatar oyışmaların federätsiägä cıyu öçen maxsus qomissiä tözeläçäk;
- Axmät Nağim Atasäwär äzerlägän tatarça Qorän Kärim tärcemäsen tikşerü häm bastıruğa röxsät öçen kitap Törkiä Diniä näzarätenä tapşırılaçaq. Tatar oyışmaları kitapnı tanıtu häm taratu eşendä yärdäm kürsätäçäk.
Täqdimnär arasında iñ aqtuale - tatar tele däreslären başlaw. İskeşähär "Qazan tatarları mädäniät häm yärdämläşü oyışması" citäkçese Waxit İrdän yäş buınnıñ tatarça belmäwen äytä.
Gültän Urallı tatar tele häm mädäniäte belän qızıqsınuçı törek yäşläreneñ dä şaqtıy buluın äytte.
Ä tatarlarnı berläşü qararına närsä etärgeç buldı digän sorawğa Gültän Urallı: "İnde bezgä berläşergä wıqıt citte", dip cawap qaytardı.
Xäzer oyışma wäkilläre tağın bergä oçraşıp, federätsiä mäsäläsendä qanunnarnı öyränäçäk häm bu xaqtağı yaña qararlarnı yaqınnan küzätep baraçaq.
05.03.2010
Mätin Qarışmas
http://www.azatliq.org | 
